సోనియా గాంధీ ఆత్మకథ ‘బిలోంగింగ్’లో ఏముంది?
న్యూఢిల్లీ
సోనియా గాంధీ ఆత్మకథ ‘బిలోంగింగ్’లో ఏముంది?
ప్రేమ, కుటుంబ విషాదాల నుంచి దేశ రాజకీయాల వరకు.. ఆరు దశాబ్దాల అనుభవాలకు అక్షరరూపం
ఇందిరాగాంధీ హత్య.. రాజీవ్ గాంధీ మరణం.. కాంగ్రెస్ నాయకత్వ బాధ్యతలు.. 2004లో ప్రధాని పదవిని తిరస్కరించడం..
ఎమర్జెన్సీ, మత ఘర్షణలు, బీజేపీ–ఆర్ఎస్ఎస్ రాజకీయాలపై ప్రస్తావనలు.. మరోవైపు చారిత్రక వాస్తవాలపై విమర్శలు!
ప్రత్యేక రాజకీయ విశ్లేషణ
న్యూఢిల్లీ - 17సెప్టెంబర్2026
భారత రాజకీయాల్లో సుదీర్ఘకాలం కీలక పాత్ర పోషించిన కాంగ్రెస్ పార్టీ అగ్రనేత, మాజీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ తన జీవిత ప్రయాణాన్ని,వ్యక్తిగత అనుభవాలను,దేశ రాజకీయ పరిణామాలను వివరిస్తూ రాసిన ‘Belonging: A Journey of Love’ పుస్తకం ప్రస్తుతం జాతీయ రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.ఇటలీలో సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించి,భారతదేశానికి కోడలిగా వచ్చి, దేశ రాజకీయాల్లో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నాయకురాలిగా ఎదిగిన తన ప్రయాణాన్ని ఆమె ఈ పుస్తకంలో ఆవిష్కరించారు.ఇది కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకురాలి ఆత్మకథ కాదు.ప్రేమ, కుటుంబ బంధాలు, వ్యక్తిగత విషాదాలు, రాజకీయ బాధ్యతలు,అధికారానికి దూరంగా ఉండాలనే నిర్ణయం, కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకత్వంలో ఎదురైన సవాళ్లు వంటి అనేక అంశాల సమాహారంగా ఈ రచనను చూడవచ్చు.
పుస్తకంలో ప్రధానంగా ప్రస్తావించిన అంశాలు
ఇటలీ నుంచి భారతదేశానికి.. ఒక జీవిత ప్రయాణం
1946లో ఇటలీలో జన్మించిన సోనియా మైనో, విద్యాభ్యాసం కోసం ఇంగ్లండ్లోని కేంబ్రిడ్జ్కు వెళ్లిన సమయంలో 1965లో రాజీవ్ గాంధీని కలిశారు. అనంతరం వారిద్దరి పరిచయం ప్రేమగా మారి 1968లో వివాహ బంధంతో ఒక్కటయ్యారు.విదేశీ సంస్కృతి, భాష, కుటుంబ వాతావరణం నుంచి భారతీయ సంప్రదాయాలు, రాజకీయ నేపథ్యం కలిగిన నెహ్రూ–గాంధీ కుటుంబంలోకి అడుగుపెట్టినప్పుడు ఎదురైన అనుభవాలను సోనియా వివరించారు.
ఇందిరాగాంధీతో కుటుంబ అనుబంధం
మాజీ ప్రధాని ఇందిరాగాంధీతో తనకున్న అనుబంధాన్ని కూడా పుస్తకంలో ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు. రాజకీయంగా అత్యంత శక్తిమంతమైన నాయకురాలిగా పేరొందిన ఇందిరాగాంధీకి కుటుంబంలో మరో కోణం ఉందని, తనను కోడలిగా కాకుండా కుటుంబ సభ్యురాలిగా ఆదరించిన సందర్భాలను గుర్తుచేసుకున్నారు.ఇందిరాగాంధీ వ్యక్తిత్వం, కుటుంబంపై ఆమె చూపిన శ్రద్ధ, కుటుంబంలో చోటుచేసుకున్న విభేదాలు వంటి అంశాలను తన అనుభవాల ఆధారంగా వివరించారు.
సంజయ్ గాంధీ, మేనకా గాంధీతో కుటుంబ విభేదాలు
నెహ్రూ–గాంధీ కుటుంబంలోని అంతర్గత సంబంధాలు, సంజయ్ గాంధీ రాజకీయ ఆకాంక్షలు, మేనకా గాంధీతో ఏర్పడిన విభేదాల గురించి కూడా సోనియా తన దృక్కోణాన్ని వెల్లడించారు.ఈ అంశాలు కుటుంబ చరిత్రలో ఆసక్తికరమైనవే అయినప్పటికీ, పుస్తకంలో పేర్కొన్నవి రచయిత్రి వ్యక్తిగత అనుభవాలు, అభిప్రాయాలుగా చూడాలి.
ఇందిరాగాంధీ హత్య.. కుటుంబాన్ని కుదిపేసిన విషాదం
1984 అక్టోబర్ 31న ఇందిరాగాంధీ హత్య నెహ్రూ–గాంధీ కుటుంబానికే కాకుండా దేశ రాజకీయ చరిత్రకు కూడా తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చింది.ఆ సంఘటన సమయంలో తాను ఎదుర్కొన్న మానసిక వేదన, కుటుంబంలో ఏర్పడిన పరిస్థితులు, రాజీవ్ గాంధీపై పెరిగిన రాజకీయ బాధ్యతలను సోనియా వివరించారు.
రాజీవ్ గాంధీ హత్య.. రాజకీయాల్లోకి రావడానికి కారణం
1991 మే 21న తమిళనాడులోని శ్రీపెరంబుదూరులో ఎన్నికల ప్రచార సమయంలో రాజీవ్ గాంధీ హత్యకు గురయ్యారు.
ఈ సంఘటన తన వ్యక్తిగత జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చివేసిందని సోనియా పేర్కొన్నారు. అప్పటివరకు రాజకీయాలకు దూరంగా ఉంటూ కుటుంబ జీవితానికే ప్రాధాన్యత ఇచ్చిన తాను, భర్త మరణం తరువాత కొత్త పరిస్థితులను ఎదుర్కోవాల్సి వచ్చిందని వివరించారు.వ్యక్తిగతంగా ఎదురైన దుఃఖం నుంచి బయటపడుతూ, కుటుంబ బాధ్యతలతో పాటు రాజకీయ పరిణామాలను ఎదుర్కొన్న ప్రయాణం ఈ పుస్తకంలో కీలకమైన అంశం.
కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షురాలిగా బాధ్యతలు
1998లో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్ష బాధ్యతలు స్వీకరించిన సోనియా గాంధీ, పార్టీని నడిపించడంలో ఎదురైన సవాళ్లను, రాజకీయ పరిస్థితులను, నాయకత్వ బాధ్యతలను తన అనుభవాల కోణంలో వివరించారు.
2004 సార్వత్రిక ఎన్నికల అనంతరం కాంగ్రెస్ నేతృత్వంలోని యూపీఏ ప్రభుత్వం ఏర్పాటుకు దారితీసిన పరిణామాలు, ప్రధాని పదవిని స్వీకరించకుండా డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్కు అవకాశం కల్పించిన నిర్ణయం కూడా పుస్తకంలోని ముఖ్యమైన రాజకీయ ఘట్టాల్లో ఒకటి.ఈ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న తన ఆలోచనలు, కుటుంబం, పార్టీ, వ్యక్తిగత బాధ్యతల మధ్య సమతుల్యత వంటి అంశాలను పాఠకులు పరిశీలించవచ్చు.
పుస్తకంలోని మంచి అంశాలు.. రాజకీయంగా ప్రాధాన్యత ఏమిటి?
వ్యక్తిగత అనుభవాలకు ప్రాధాన్యత:
సాధారణంగా రాజకీయ నాయకుల జీవిత చరిత్రల్లో అధికారాలు, ఎన్నికలు, రాజకీయ విజయాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. కానీ ఈ పుస్తకంలో కుటుంబ బంధాలు, ప్రేమ, నష్టం, వ్యక్తిగత బాధ్యతలకు కూడా ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం ప్రత్యేకత.
చరిత్రలోని కుటుంబ కోణం :
ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్ గాంధీ వంటి దేశ ప్రధానుల వ్యక్తిగత జీవితాల గురించి కుటుంబ సభ్యురాలిగా తనకు తెలిసిన అనుభవాలను పంచుకోవడం వల్ల పాఠకులకు మరో కోణం తెలుస్తుంది.
మహిళా నాయకత్వ ప్రయాణం: విదేశీ నేపథ్యం నుంచి భారత రాజకీయాల్లో కీలక బాధ్యతలు చేపట్టే స్థాయికి ఎదిగిన ఒక మహిళగా సోనియా గాంధీ అనుభవాలు మహిళా నాయకత్వం, కుటుంబ బాధ్యతలు, ప్రజా జీవితంలోని ఒత్తిళ్లపై చర్చకు అవకాశం కల్పిస్తాయి.అధికారంపై వ్యక్తిగత నిర్ణయం: 2004లో ప్రధాని పదవిని స్వీకరించకపోవడం భారత రాజకీయాల్లో ప్రత్యేకంగా చర్చించబడిన పరిణామం. ఆ నిర్ణయానికి సంబంధించిన ఆమె అనుభవాలను తెలుసుకోవడానికి ఈ పుస్తకం ఉపయోగపడుతుంది.ఆరు దశాబ్దాల రాజకీయ పరిణామాలకు వ్యక్తిగత సాక్ష్యం: భారతదేశంలో చోటుచేసుకున్న సామాజిక, రాజకీయ మార్పులను ప్రత్యక్షంగా చూసిన వ్యక్తిగా ఆమె అనుభవాలు చరిత్ర పరిశోధకులకు ఆసక్తికరమైన అంశాలు.
పుస్తకంలోని వివాదాస్పద అంశాలు.. విమర్శలకు కారణాలేమిటి?
ఒక ఆత్మకథను పరిశీలించేటప్పుడు రచయిత్రి చెప్పిన అనుభవాలతో పాటు ఆమె ప్రస్తావించిన చారిత్రక సంఘటనలు, రాజకీయ నిర్ణయాలు, వాస్తవాల ఖచ్చితత్వాన్ని కూడా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
ఎమర్జెన్సీపై ఇందిరాగాంధీ వైఖరి
1975లో ఇందిరాగాంధీ విధించిన ఎమర్జెన్సీ భారత ప్రజాస్వామ్య చరిత్రలో అత్యంత వివాదాస్పదమైన ఘట్టం. పౌరహక్కుల పరిమితులు, పత్రికలపై ఆంక్షలు, రాజకీయ ప్రత్యర్థుల అరెస్టులు వంటి పరిణామాలు దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర చర్చకు దారితీశాయి.సోనియా తన అత్త ఇందిరాగాంధీ రాజకీయ పరిస్థితులను, అప్పటి ఒత్తిళ్లను వివరించిన తీరు పట్ల విమర్శకులు భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
1984 సిక్కు వ్యతిరేక హింస పై చర్చ
ఇందిరాగాంధీ హత్య అనంతరం దేశంలో జరిగిన సిక్కు వ్యతిరేక హింసను సోనియా విషాదకరమైన, సిగ్గుచేటైన అధ్యాయంగా అభివర్ణించినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి. హింసను అడ్డుకోవడంలో విఫలమైన అధికారులపై, న్యాయం ఆలస్యం కావడంపై కూడా ఆమె ప్రస్తావన ఉన్నట్లు వార్తలు వెలువడ్డాయి.అయితే రాజీవ్ గాంధీ పై వచ్చిన ఆరోపణల విషయంలో ఆమె తన భర్తను సమర్థించిన తీరు బీజేపీ నేతల విమర్శలకు కారణమైంది.ఈ విషయంలో చారిత్రక ఆధారాలు, న్యాయ విచారణలు, బాధితుల వాంగ్మూలాలను విడిగా పరిశీలించడం అవసరం.
బీజేపీ–ఆర్ఎస్ఎస్ రాజకీయాలపై అభిప్రాయాలు
గత పన్నెండేళ్ల బీజేపీ పాలన, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వం, ఆర్ఎస్ఎస్ రాజకీయ ప్రభావం, మతపరమైన విభజనలు, మైనారిటీల పరిస్థితి వంటి అంశాలు కూడా పుస్తకంలో ప్రస్తావనకు వచ్చినట్లు ప్రచురణకు సంబంధించిన వార్తలు వెల్లడించాయి.ఈ అంశాలపై సోనియా గాంధీ వ్యక్తం చేసిన అభిప్రాయాలు ఆమె రాజకీయ దృక్కోణాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. అయితే వాటిని తుది చారిత్రక నిర్ధారణలుగా కాకుండా ఒక రాజకీయ నాయకురాలి విశ్లేషణగా చూడాలి.
చారిత్రక తేదీలు, పేర్లపై విమర్శలు
పుస్తకంపై వచ్చిన కొన్ని సమీక్షలు చారిత్రక వాస్తవాల ఖచ్చితత్వంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తాయి. ముఖ్యంగా నెల్సన్ మండేలా ప్రమాణ స్వీకారానికి సంబంధించిన భారత రాష్ట్రపతి పేరు, చైనా నాయకత్వానికి సంబంధించిన వివరాలు, కాంగ్రెస్ నాయకుడు అహ్మద్ పటేల్ మరణ సంవత్సరం, ఆర్ఎస్ఎస్ స్థాపన సంవత్సరం వంటి అంశాల్లో తప్పులు ఉన్నాయని ఒక సమీక్ష పేర్కొంది.ఇవి నిజంగా పాఠ్యంలోని పొరపాట్లేనా, వాటి పరిధి ఎంత అనే విషయాన్ని అసలు పుస్తకంలోని సంబంధిత పేజీలతో పోల్చి నిర్ధారించుకోవాలి.
పుస్తకం పై బీజేపీ, కాంగ్రెస్ మధ్య రాజకీయ చర్చ
సోనియా గాంధీ పుస్తకం విడుదలైన తరువాత బీజేపీ నేతలు కొన్ని చారిత్రక అంశాలను ప్రస్తావిస్తూ విమర్శలు చేశారు. ముఖ్యంగా ఎమర్జెన్సీ, 1984 సిక్కు వ్యతిరేక హింస, గాంధీ కుటుంబ రాజకీయ వారసత్వం వంటి అంశాల్లో చరిత్రను ఒక కోణంలో మాత్రమే చూపించారని బీజేపీ వర్గాలు ఆరోపించాయి.మరోవైపు కాంగ్రెస్ నేతలు ఈ రచనను వ్యక్తిగత అనుభవాలు, కుటుంబ చరిత్ర ఆధారంగా రూపొందించిన ఆత్మకథగా అభివర్ణిస్తూ విమర్శలను రాజకీయంగా చూస్తున్నారు.ఈ రెండు వాదనల మధ్య పాఠకులు అసలు పుస్తకంలోని విషయాలు, చారిత్రక ఆధారాలు, స్వతంత్ర సమీక్షలను పోల్చి చూడాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఒక రాజకీయ నాయకురాలి ఆత్మకథనా? లేక కాంగ్రెస్ రాజకీయ చరిత్రనా?
ఈ పుస్తకాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక ముఖ్యమైన విషయం అర్థమవుతుంది. ఇది కాంగ్రెస్ పార్టీకి సంబంధించిన పూర్తి రాజకీయ చరిత్ర కాదు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాల పాలనా విధానాలు, ఆర్థిక నిర్ణయాలు, అవినీతి ఆరోపణలు, రాజకీయ వైఫల్యాలు, విజయాలపై సమగ్ర పరిశోధనాత్మక నివేదిక కూడా కాదు.ఇది ప్రధానంగా సోనియా గాంధీ వ్యక్తిగత జీవితం, కుటుంబం, రాజకీయాల్లోకి వచ్చిన నేపథ్యం, నాయకత్వ అనుభవాల చుట్టూ తిరిగే ఆత్మకథ.అందువల్ల ఈ పుస్తకం ద్వారా కాంగ్రెస్ పార్టీ గతంలోని అన్ని అంశాలకు సమాధానాలు దొరుకుతాయని భావించడం సరికాదు. అదే సమయంలో ఒక కీలక రాజకీయ నాయకురాలి అనుభవాలను పూర్తిగా విస్మరించడం కూడా సముచితం కాదు.
చరిత్రను చదవాలంటే ప్రశంసలతో పాటు ప్రశ్నలూ అవసరమే!
సోనియా గాంధీ రచించిన ‘Belonging: A Journey of Love’ పుస్తకం భారత రాజకీయ చరిత్రలో కీలకమైన ఒక కుటుంబం, ఒక మహిళా నాయకురాలి జీవిత ప్రయాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.అయితే ఒక వ్యక్తి తన జీవితాన్ని తాను వివరించుకున్నప్పుడు సహజంగానే వ్యక్తిగత అనుభవాలు, కుటుంబ అనుబంధాలు, తన నిర్ణయాలకు ఇచ్చే వివరణలు ప్రధానంగా ఉంటాయి. అందువల్ల రచయిత్రి చెప్పిన ప్రతి అంశాన్ని ప్రశ్నించకుండా అంగీకరించడం ఎంతవరకు సమంజసం కాదో, రాజకీయ విమర్శల ఆధారంగా మొత్తం పుస్తకాన్ని తోసిపుచ్చడం కూడా అంతే సమంజసం కాదు.
ఎమర్జెన్సీ,1984 హింస, రాజీవ్ గాంధీ హత్య,కాంగ్రెస్ నాయకత్వం, యూపీఏ పాలన,మోదీ ప్రభుత్వం,ఆర్ఎస్ఎస్ వంటి అంశాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఇతర చారిత్రక పత్రాలు,అధికారిక నివేదికలు,న్యాయ విచారణలు,స్వతంత్ర రచయితల పరిశోధనలను కూడా పరిశీలించాలి.వ్యక్తుల జీవిత చరిత్రలు చరిత్రలో ఒక కోణాన్ని చూపిస్తాయి.కానీ సమాజానికి అవసరమైనది అన్ని కోణాలను పరిశీలించే విమర్శనాత్మక దృష్టి. సోనియా గాంధీ పుస్తకం కూడా అదే దృష్టితో చదవాల్సిన ఒక రాజకీయ, సామాజిక పత్రం.
పుస్తక వివరాలు
- పుస్తకం: Belonging: A Journey of Love
- రచయిత్రి: సోనియా గాంధీ
- ప్రచురణ: HarperCollins India
- విడుదల తేదీ: 10 నవంబర్ 2026
- పేజీలు: సుమారు 544
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Angry
0
Sad
0
Wow
0