ఓటు ప్రజాస్వామ్యానికి ఆయుధం… అమ్మకానికి పెట్టే వస్తువు కాదు!

ఓటు ప్రజాస్వామ్యానికి ఆయుధం… అమ్మకానికి పెట్టే వస్తువు కాదు!

ధనబలం చేతిలో ప్రజాస్వామ్యం… సామాన్యుడి చేతిలో మాత్రం పెరుగుతున్న ఆర్థిక భారం!

అంబేడ్కర్ ఆశించిన సమానత్వం ఎక్కడ? ప్రజల సమస్యలపై చట్టసభల్లో చర్చించేది ఎవరు? మరో తరం భవిష్యత్తుకు బాధ్యత ఎవరిది?

ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణకు ప్రజల్లో చైతన్యం రావాలి – సామాజిక కార్యకర్త మెటికల శ్రీనివాసరావు

భారత ప్రజాస్వామ్యం ఎటువైపు పయనిస్తోంది?

భారత రాజ్యాంగం ప్రతి పౌరుడికి కల్పించిన అత్యంత విలువైన హక్కుల్లో ఓటు హక్కు ఒకటి. కులం, మతం, ప్రాంతం, ఆర్థిక స్థితి, సామాజిక హోదాతో సంబంధం లేకుండా 18 సంవత్సరాలు నిండిన ప్రతి అర్హుడైన పౌరుడికి ఓటు హక్కు కల్పించడం భారత ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో గొప్ప పరిణామం.

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ రాజ్యాంగ రూపకల్పనలో కీలక పాత్ర పోషించి, సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, సామాజిక న్యాయం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి విలువలకు బలమైన పునాది వేశారు. సమాజంలో అణగారిన వర్గాలకు రాజకీయంగా, సామాజికంగా సమాన అవకాశాలు కల్పించాలన్న ఆయన ఆశయాలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి మార్గదర్శకంగా నిలిచాయి.ఓటు హక్కు అనేది కేవలం ఒక రాజకీయ ప్రక్రియ కాదు. ప్రజలు తమ పాలకులను ఎన్నుకోవడానికి, పాలకులను ప్రశ్నించడానికి, తమ భవిష్యత్తును నిర్ణయించడానికి రాజ్యాంగం ఇచ్చిన అధికారం.

కానీ నేడు ఆ ఓటు హక్కు పరిస్థితి ఏమిటి? ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడాల్సిన ఓటు ధనబలానికి లొంగిపోతే భవిష్యత్తు పరిస్థితులు ఎలా ఉంటాయి? ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించాల్సిన చట్టసభలు నిజంగా సామాన్యుల గొంతుకను వినిపిస్తున్నాయా? అనే ప్రశ్నలు ప్రతి పౌరుడిలో తలెత్తాలి.

ఓటు కొనుగోలు… ఐదేళ్ల ప్రజాస్వామ్యాన్ని ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నదా?

ఎన్నికలు వచ్చాయంటే చాలు… ప్రజల మధ్యకు వచ్చే రాజకీయ నాయకులు, అభ్యర్థులు ఎన్నో హామీలు ఇస్తారు. అభివృద్ధి చేస్తామని, ఉద్యోగాలు కల్పిస్తామని, గ్రామాలను మార్చేస్తామని, ప్రజల జీవితాల్లో వెలుగులు నింపుతామని చెబుతారు.కానీ ఎన్నికల సమయంలో ఓటుకు డబ్బు, మద్యం, ఇతర ప్రలోభాలు అందించే ధోరణి ప్రజాస్వామ్య విలువలకు సవాలుగా మారుతోంది.

ఒక ఓటుకు కొంత డబ్బు ఇచ్చి ఓటరును ప్రభావితం చేయగలిగితే, ఆ ఓటుతో ఎన్నికైన నాయకుడు ఐదేళ్లపాటు ప్రజలకు ఎంతవరకు జవాబుదారీగా ఉంటారు?ప్రజల సమస్యలపై అవగాహన ఉన్నవారు, చట్టాలపై పరిజ్ఞానం కలిగినవారు, సమాజం కోసం పనిచేసే వ్యక్తులు ఎన్నికల రాజకీయాల్లో ధనబలంతో పోటీ పడలేక వెనుకబడే పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయనే విమర్శలు వినిపిస్తున్నాయి.

ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న వేయాలి.

ఓటు కొనుగోలు చేస్తున్నవారికి లాభం ఏమిటి? ఓటు అమ్ముకుంటున్నవారికి నష్టం ఏమిటి?

ఓటు కోసం ఖర్చు చేసిన డబ్బును తిరిగి సంపాదించుకోవాలనే రాజకీయ ఒత్తిళ్లు ఏర్పడితే ప్రజాసేవకు ప్రాధాన్యత తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రజలకు నాణ్యమైన పాలన ఎలా అందుతుంది?

ప్రజలు ఆలోచించాలి. ఓటు అమ్ముకుంటే ఒక్క వ్యక్తి హక్కే కాదు, సమాజ భవిష్యత్తుపై కూడా ప్రభావం పడుతుంది.

ధరలు పెరుగుతున్నాయి… వాటిపై ప్రశ్నించే నాయకులు ఎందరు?

సామాన్య ప్రజల జీవితాలను ప్రతిరోజూ ప్రభావితం చేస్తున్న ప్రధాన సమస్య నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు.బియ్యం, పప్పులు, నూనెలు, కూరగాయలు, పాలు, గ్యాస్, విద్యుత్, ఇంధనం, వైద్యం, విద్య… ఇలా ప్రతి రంగంలో కుటుంబ బడ్జెట్‌పై ఒత్తిడి పడుతోంది.

ఉద్యోగి జీతం, కూలీ సంపాదన, చిన్న వ్యాపారి ఆదాయం పెరిగే వేగానికి అనుగుణంగా కుటుంబ ఖర్చులు తగ్గుతున్నాయా? రైతుకు పంట పెట్టుబడి భారం, వినియోగదారుడికి కొనుగోలు భారం… ఈ రెండింటి మధ్య వ్యవస్థ ఎక్కడ విఫలమవుతోంది?ధరల పెరుగుదలపై చట్టసభల్లో నిరంతర చర్చలు జరుగుతున్నాయా? ధరల నియంత్రణకు దీర్ఘకాలిక విధానాలు రూపొందుతున్నాయా? మధ్యతరగతి, పేద కుటుంబాల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించేందుకు ప్రభుత్వాలు ఏ చర్యలు తీసుకుంటున్నాయి?రాజకీయ నాయకులు ఎన్నికల సమయంలో ఓటర్లను కలిసినట్లే, ఎన్నికలు ముగిసిన తర్వాత కూడా ప్రజల ఆర్థిక సమస్యలపై ప్రజల మధ్యకు రావాల్సిన అవసరం లేదా?ప్రభుత్వాలు తమ ఆర్థిక విధానాలను సమర్థించుకోవచ్చు. కానీ ప్రజల జీవన వ్యయం, కొనుగోలు శక్తి, ఉపాధి, ఆదాయాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని ప్రజలకు వివరించాలి.

పంచవర్ష ప్రణాళికలు ఏమయ్యాయి? దీర్ఘకాలిక అభివృద్ధి చర్చ ఎక్కడ?

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత దేశ ఆర్థిక, పారిశ్రామిక, వ్యవసాయ, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి పంచవర్ష ప్రణాళికలు కీలక పాత్ర పోషించాయి.

ప్రతి ఐదేళ్లకు ఒకసారి దేశ అవసరాలు, వనరులు, పెట్టుబడులు, వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు, విద్య, ఉపాధి వంటి అంశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని అభివృద్ధి లక్ష్యాలను రూపొందించే విధానం అమల్లో ఉండేది.అయితే 2015 జనవరి 1న కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో నీతి ఆయోగ్‌ను ఏర్పాటు చేసింది. 12వ పంచవర్ష ప్రణాళిక 2012–2017 కాలానికి చివరి ప్రణాళికగా నిలిచింది.

ప్రణాళికా సంఘం స్థానంలో నీతి ఆయోగ్ రావడం దేశ అభివృద్ధి విధానంలో ఒక సంస్థాగత మార్పు.

కానీ ఇక్కడ ప్రజలు చర్చించాల్సిన అంశం ఏమిటంటే…

ఐదేళ్ల అభివృద్ధి లక్ష్యాల స్థానంలో ఇప్పుడు ఏ విధమైన దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు అమలవుతున్నాయి? వ్యవసాయ రంగానికి భవిష్యత్తులో ఎలాంటి భరోసా ఉంది? గ్రామీణ ఉపాధి, పరిశ్రమలు, విద్య, వైద్యం, పేదరిక నిర్మూలనకు ఎంత ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు?

ప్రభుత్వాలు మారినా దేశ అభివృద్ధి లక్ష్యాలు ప్రజల జీవితాల్లో నిరంతరంగా కనిపించాలి కదా!

ఐదేళ్ల రాజకీయ అధికారానికి మాత్రమే కాకుండా, ఐదు దశాబ్దాల భారతదేశ భవిష్యత్తుకు ఉపయోగపడే అభివృద్ధి ఆలోచనలు అవసరం కాదా?

నల్లధనం వెలికితీత పేరుతో నోట్ల రద్దు… ప్రజలకు దక్కిన ఫలితం ఏమిటి?

2016 నవంబర్ 8న కేంద్ర ప్రభుత్వం అప్పటి రూ.500, రూ.1,000 నోట్లను రద్దు చేస్తూ నిర్ణయం ప్రకటించింది. నల్లధనాన్ని అరికట్టడం, నకిలీ కరెన్సీని నియంత్రించడం, ఉగ్రవాదానికి ఆర్థిక వనరులను అడ్డుకోవడం వంటి లక్ష్యాలను అప్పటి ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.

ఆ నిర్ణయం దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో పెద్ద మార్పులకు దారితీసింది. సామాన్య ప్రజలు, చిన్న వ్యాపారులు, వ్యవసాయ రంగం, రోజువారీ నగదు లావాదేవీలపై దాని ప్రభావం గురించి దేశవ్యాప్తంగా విస్తృత చర్చ జరిగింది.రిజర్వ్ బ్యాంక్ 2017–18 వార్షిక నివేదిక ప్రకారం రద్దయిన నోట్ల విలువలో సుమారు 99.3 శాతం తిరిగి బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు చేరింది.

ఇక్కడ ప్రశ్నలు ఉత్పన్నమవుతున్నాయి.

నల్లధనం వెలికితీత లక్ష్యం ఎంతవరకు సాధ్యమైంది? నగదు రూపంలో ఉన్న నల్లధనంతో పాటు ఇతర రూపాల్లో ఉన్న అక్రమ సంపదపై ఎంతవరకు చర్యలు తీసుకున్నారు? నోట్ల రద్దు వల్ల చిన్న వ్యాపారాలు, చిరు కార్మికులు, సామాన్య కుటుంబాలు ఎదుర్కొన్న ఇబ్బందులకు తగిన పరిష్కారాలు లభించాయా?

డిజిటల్ లావాదేవీలు పెరగడం వంటి మార్పులు చోటుచేసుకున్నప్పటికీ, నోట్ల రద్దు ప్రకటించిన అన్ని లక్ష్యాలు ఎంతవరకు నెరవేరాయనే అంశంపై పారదర్శకమైన సమీక్ష అవసరం.ప్రభుత్వం తీసుకునే ప్రతి పెద్ద ఆర్థిక నిర్ణయానికి ప్రజలే ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా మూల్యం చెల్లించాల్సి వస్తుంది. అందుకే ప్రజల తరఫున చట్టసభల్లో ఈ అంశాలపై నిరంతర చర్చ జరగాలి.

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ప్రైవేటీకరణ… రిజర్వేషన్ల అమలు భవిష్యత్తు ఏమిటి?

భారతదేశంలో సామాజిక న్యాయం సాధనలో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్ల విధానం ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు విద్య, ఉద్యోగాల్లో అవకాశాలు కల్పించడం రాజ్యాంగ లక్ష్యాల్లో ఒకటి.అయితే ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను ప్రైవేటు రంగానికి విక్రయించడం, పెట్టుబడుల ఉపసంహరణ, ప్రైవేటీకరణ వంటి విధానాల నేపథ్యంలో రిజర్వేషన్ల భవిష్యత్తుపై చర్చ అవసరం.ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలో ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలకు వర్తించే రిజర్వేషన్ విధానం, ప్రైవేటు యాజమాన్యంలోని ఉద్యోగాలకు అదే విధంగా వర్తిస్తుందని భావించలేం.

అందుకే ప్రశ్నించాల్సిన అంశాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.

ప్రభుత్వ రంగ ఉద్యోగ అవకాశాలు తగ్గితే సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల యువతకు ప్రత్యామ్నాయ అవకాశాలు ఏమిటి? ప్రైవేటు రంగంలో సమాన అవకాశాలకు ఎలాంటి హామీలు ఉన్నాయి? సామాజిక న్యాయం కేవలం ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలకే పరిమితం కావాలా? దేశ ఆర్థిక అభివృద్ధిలో అన్ని వర్గాలకు సమాన భాగస్వామ్యం ఉండకూడదా?అభివృద్ధి అవసరమే. పెట్టుబడులు అవసరమే. పరిశ్రమలు అవసరమే. కానీ అభివృద్ధి ఫలాలు సమాజంలోని అన్ని వర్గాలకు అందాలి. ఆర్థిక విధానాల పేరుతో సామాజిక న్యాయంపై జరిగే ప్రభావాన్ని కూడా ప్రభుత్వం పరిశీలించాలి.

చట్టసభలు ప్రజల సమస్యలపై చర్చించకపోతే ప్రజాస్వామ్యానికి అర్థం ఏమిటి?

పార్లమెంట్, రాష్ట్ర శాసనసభలు కేవలం అధికారాన్ని నిర్వహించే వేదికలు కావు. ప్రజల సమస్యలను చర్చించే, ప్రభుత్వ విధానాలను సమీక్షించే, ప్రజా ప్రయోజనాల కోసం చట్టాలు రూపొందించే రాజ్యాంగ వ్యవస్థలు.నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల, రైతుల సమస్యలు, కార్మికుల హక్కులు, ప్రభుత్వ విద్య, వైద్యం, ప్రైవేటీకరణ, రిజర్వేషన్లు, నల్లధనం, అవినీతి వంటి అంశాలపై ప్రజలకు అర్థమయ్యే విధంగా చర్చలు జరగాలి.

ప్రజల సమస్యలపై ప్రశ్నించే నాయకులకు రాజకీయాల్లో తగిన ప్రాధాన్యత లభించాలి. ఎన్నికల సమయంలో ధనబలం, ప్రచార ఆర్భాటం మాత్రమే కాకుండా అభ్యర్థుల ప్రజా సేవ, అవగాహన, పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం కూడా ప్రజల పరిశీలనలో ఉండాలి.ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార పక్షం, ప్రతిపక్షం రెండింటికీ బాధ్యత ఉంది. ప్రజా సమస్యలపై ప్రశ్నించడం ప్రతిపక్ష బాధ్యత అయితే, ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడం అధికార పక్ష బాధ్యత.

మరో తరం భవిష్యత్తు మన చేతుల్లోనే ఉంది!

నేడు మనం తీసుకునే రాజకీయ నిర్ణయాలు రేపటి పిల్లల విద్యను ప్రభావితం చేస్తాయి. నేడు అమలయ్యే ఆర్థిక విధానాలు రేపటి ఉద్యోగ అవకాశాలను ప్రభావితం చేస్తాయి. నేడు జరిగే ప్రభుత్వ రంగ మార్పులు భవిష్యత్తు తరాల సామాజిక, ఆర్థిక అవకాశాలపై ప్రభావం చూపవచ్చు.

ఒక కుటుంబం ఐదేళ్ల ఎన్నికల కాలాన్ని మాత్రమే ఆలోచించకూడదు. ఒక సమాజం కనీసం 25–50 సంవత్సరాల భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రశ్నించాలి.మన పిల్లలకు మంచి పాఠశాలలు కావాలి. యువతకు ఉద్యోగాలు కావాలి. రైతులకు గిట్టుబాటు ధర కావాలి. కార్మికులకు భద్రత కావాలి. పేదలకు నాణ్యమైన వైద్యం కావాలి. అన్ని వర్గాలకు సమాన అవకాశాలు కావాలి.ఇవన్నీ సాధించడానికి ప్రజాస్వామ్యంలో చైతన్యవంతమైన ఓటర్లు, బాధ్యతాయుతమైన నాయకత్వం, పారదర్శకమైన ప్రభుత్వ విధానాలు అవసరం.

ప్రజలారా… ఇప్పటికైనా మనందరం ఆలోచించాల్సిన సమయం వచ్చింది!

ఓటు కోసం ఇచ్చే డబ్బు కొన్ని గంటల అవసరాన్ని తీర్చవచ్చు. కానీ మంచి పాలన ఐదేళ్ల భవిష్యత్తును మార్చగలదు.

ఓటు అమ్ముకుంటే ప్రశ్నించే హక్కును కోల్పోయే పరిస్థితి రాకూడదు. డబ్బు తీసుకోకుండా స్వేచ్ఛగా ఓటు వేయడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత. అభ్యర్థి ఏ పార్టీకి చెందినవారన్నది మాత్రమే కాకుండా వారి ప్రజా సేవ, పనితీరు, విధానాలపై అవగాహన, ప్రజలకు ఇచ్చే జవాబుదారీతనం పరిశీలించాలి.

రాజకీయ పార్టీలు కూడా ధనబలం కంటే ప్రజాసేవకు, ప్రజా సమస్యలపై అవగాహన ఉన్న నాయకత్వానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి.

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ ఆశించిన సమానత్వ సమాజ నిర్మాణం కేవలం ప్రసంగాలతో సాధ్యం కాదు. రాజ్యాంగ విలువలను ఆచరణలో పెట్టినప్పుడే అది సాధ్యమవుతుంది.

ఓటు హక్కు కోసం పోరాడిన తరాల ఆశయాలను మనం కాపాడుతున్నామా? లేక ఎన్నికల సమయంలో ఓటును డబ్బుకు అమ్ముకుంటూ మన భవిష్యత్తునే తాకట్టు పెడుతున్నామా?

ధనబలం ప్రజాస్వామ్యాన్ని శాసించాలా? ప్రజాబలం ధనబలాన్ని ప్రశ్నించాలా?

ప్రజాస్వామ్యం అంటే ఐదేళ్లకు ఒకసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడం మాత్రమే కాదు. ప్రతి రోజు ప్రజల హక్కులు, సమస్యలు, గౌరవం, సమానత్వం కాపాడబడటం.

ఇప్పటికైనా మేలుకో భారత ప్రజాస్వామ్యమా… ఓటు విలువను గుర్తించు భారత ఓటరా…!

ఈ రోజు మనం చూపే నిర్లక్ష్యం రేపటి తరానికి అంధకారంగా మారకూడదు. రాజ్యాంగం ఇచ్చిన ఓటు హక్కును బాధ్యతగా వినియోగించుకుని ప్రజాస్వామ్యాన్ని కాపాడుకుందాం.

ఓటు అమ్మకానికి కాదు… దేశ భవిష్యత్తుకు పునాది!— మెటికల శ్రీనివాసరావు సామాజిక కార్యకర్త