భూమిని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్న ఎల్నినో!

భూమిని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్న ఎల్ నినో!

సముద్రంలో మొదలైన వేడి... ప్రపంచ వాతావరణంపై తీవ్ర ప్రభావం — మానవాళికి ముందున్న కొత్త సవాల్

వర్షాల నుంచి వేడిగాలుల వరకు... ప్రకృతి సమతుల్యతను మార్చేస్తున్న ఎల్ నినో

స్టూడియో భారత్ ప్రత్యేక కథనం✍️

ప్రపంచాన్ని మరోసారి వాతావరణ ఆందోళనలోకి నెడుతున్నది ఎల్ నినో. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల జలాలు అసాధారణంగా వేడెక్కడం ద్వారా ప్రారంభమయ్యే ఈ సహజ వాతావరణ ప్రక్రియ... సముద్రంలో మాత్రమే పరిమితం కాదు. దాని ప్రభావం వేల కిలోమీటర్ల దూరంలోని దేశాల వర్షపాతం, ఉష్ణోగ్రతలు, వ్యవసాయం, నీటి వనరులు, ఆరోగ్యం, ఆహార భద్రత, విద్యుత్ అవసరాలు, మత్స్య సంపద, ఆర్థిక వ్యవస్థల వరకు విస్తరిస్తుంది.

ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ తాజా నివేదిక ప్రకారం 2026 ఆగస్టు–అక్టోబర్ కాలంలో బలమైన ఎల్ నినో మరింత తీవ్రతరం అయ్యే అవకాశం ఉంది. కీలక పసిఫిక్ ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత సగటు కంటే సుమారు 2.9°C వరకు ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని అంచనా. దీనికి తోడు భారత మహాసముద్రంలో పాజిటివ్ ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్ (IOD) ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉండటంతో కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షాభావం, మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు, వరదలు, వేడి తీవ్రత పెరిగే ప్రమాదం ఉందని WMO హెచ్చరిస్తోంది.

ఎల్ నినో ఎలా ఏర్పడుతుంది?

సాధారణ పరిస్థితుల్లో పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో తూర్పు నుంచి పడమర దిశగా వీచే వాణిజ్య గాలులు వెచ్చని సముద్రజలాలను పశ్చిమ పసిఫిక్ వైపు నెట్టేస్తాయి.ఫలితంగా దక్షిణ అమెరికా సమీపంలోని తూర్పు పసిఫిక్ ప్రాంతంలో లోతైన సముద్రం నుంచి చల్లటి నీరు పైకి వస్తుంది.

అయితే ఈ గాలులు బలహీనపడినప్పుడు సముద్రంలోని వేడి నీరు తూర్పు దిశగా కదులుతుంది. తూర్పు, మధ్య పసిఫిక్ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతాయి.సముద్రం–వాతావరణం మధ్య ఏర్పడే ఈ పరస్పర మార్పులే ఎల్ నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ (ENSO) వ్యవస్థలో ఎల్ నినో దశకు దారితీస్తాయి.

ప్రపంచంపై ఎలాంటి ప్రభావం?

ఎల్ నినో ప్రభావం ప్రతి ప్రాంతంలో ఒకే విధంగా ఉండదు. ఒక చోట కరువు ఏర్పడితే మరో ప్రాంతంలో భారీ వర్షాలు పడే అవకాశం ఉంటుంది.

వర్షాలు–వరదలు:

కొన్ని ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే ఎక్కువ వర్షాలు కురిసి ఆకస్మిక వరదలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం, మౌలిక వసతులకు నష్టం వంటి సమస్యలు ఏర్పడవచ్చు.

కరువు–నీటి కొరత:

మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం తగ్గి సాగునీరు, తాగునీరు, భూగర్భజలాలపై ఒత్తిడి పెరగవచ్చు.

విపరీతమైన వేడి:

ఎల్ నినో ప్రపంచ సగటు ఉష్ణోగ్రతను మరింత పెంచే అవకాశం ఉంది. ఇప్పటికే వేడెక్కుతున్న భూమికి ఇది అదనపు ఉష్ణభారం కావచ్చు. WMO ప్రకారం 2026లో ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు అవకాశం ఉంది.

వ్యవసాయంపై ప్రభావం:

వర్షపాతం అనిశ్చితంగా మారడం వల్ల విత్తనాలు వేయడం నుంచి పంట కోత వరకు వ్యవసాయ క్యాలెండర్ దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దిగుబడులు తగ్గితే ఆహార ధరలు పెరిగే ప్రమాదం ఉంటుంది.

మత్స్య సంపదకు దెబ్బ:

సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు,సముద్ర ప్రవాహాలు మారడం వల్ల చేపల లభ్యత, మత్స్యకారుల జీవనోపాధిపై ప్రభావం పడవచ్చు.

భారత్‌పై ప్రభావం ఎలా ఉండొచ్చు?

భారతదేశానికి ఎల్ నినో అత్యంత కీలకమైన అంశం. భారత రుతుపవనాలపై ENSO ప్రభావం ఉండొచ్చు. అయితే ఎల్ నినో ఉందంటే భారతదేశంలో తప్పనిసరిగా కరువే వస్తుంది అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైంది కాదు. ఇండియన్ ఓషన్ డైపోల్, సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, ఇతర వాతావరణ వ్యవస్థలు కూడా రుతుపవనాలను ప్రభావితం చేస్తాయి.

2026లో ఎల్ నినోతో పాటు పాజిటివ్ IOD ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నందున భారతదేశంలోని ప్రాంతాల మధ్య వర్షపాతం భిన్నంగా ఉండవచ్చని WMO అంచనా వేస్తోంది.

రైతులకు వర్షపాతం అనిశ్చితి, పట్టణాలకు నీటి నిర్వహణ, ప్రజలకు వేడి తీవ్రత,ప్రభుత్వాలకు ఆహార–నీటి భద్రత ప్రధాన సవాళ్లుగా మారే అవకాశం ఉంది.

మానవ ఆరోగ్యానికీ ముప్పే!

ఎల్ నినో ప్రభావంతో తీవ్రమైన వేడి పెరిగితే వృద్ధులు, చిన్నారులు, బయట పనిచేసే కార్మికులు, అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు ఎక్కువగా ప్రభావితమయ్యే అవకాశం ఉంది.

వాతావరణ మార్పులతో పాటు వేడి, వరదలు, కరువు వంటి పరిస్థితులు కొన్ని వెక్టార్ ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల ప్రమాదాన్ని కూడా పెంచగలవని శాస్త్రీయ సంస్థలు పేర్కొంటున్నాయి. నీటి కొరత, ఆహార కొరత,పోషకాహార లోపం వంటి పరోక్ష ప్రభావాలు కూడా సమాజాన్ని ప్రభావితం చేయవచ్చు.

రాబోయే కాలంలో భూమి పరిస్థితి?

ఎల్ నినో స్వతహాగా మానవుడు సృష్టించిన వాతావరణ మార్పు కాదు. ఇది సహజ సముద్ర–వాతావరణ చక్రంలో భాగం. అయితే ఇప్పటికే గ్లోబల్ వార్మింగ్ కారణంగా వేడెక్కుతున్న ప్రపంచంలో బలమైన ఎల్ నినో ఏర్పడితే తీవ్ర వాతావరణ సంఘటనలకు అదనపు ఉష్ణ ప్రేరణ లభించవచ్చు.

2023–24 బలమైన ఎల్ నినో ఇప్పటికే కొనసాగుతున్న దీర్ఘకాలిక గ్లోబల్ వార్మింగ్‌కు తాత్కాలిక అదనపు వేడిని జోడించిందని WMO పేర్కొంది; 2024 రికార్డు స్థాయిలో అత్యంత వేడి సంవత్సరంగా నమోదవడంలో ఇది కూడా ఒక కారణంగా నిలిచింది.

అయితే ఎల్ నినో కారణంగా భూమి నాశనం అవుతుందని లేదా మానవాళి అంతరించిపోతుందని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సమర్థించబడదు.అసలు సవాలు ఎల్ నినో + గ్లోబల్ వార్మింగ్ + పట్టణీకరణ + అడవుల నష్టం + నీటి వనరుల దుర్వినియోగం వంటి అనేక అంశాలు కలిసినప్పుడు ఏర్పడే ప్రమాదం.

మానవ సమాజం ఏం చేయాలి?

ప్రకృతిని ఆపడం మన చేతుల్లో లేకపోయినా...నష్టాన్ని తగ్గించడం మాత్రం మన చేతుల్లోనే ఉంది.

ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు:

వాతావరణ హెచ్చరికలను గ్రామస్థాయి వరకు వేగంగా చేరేలా చేయాలి.

రైతులకు ముందస్తు సమాచారం:

వర్షపాతం అంచనాల ఆధారంగా పంటల ఎంపిక,విత్తనాల సమయం, నీటి వినియోగంపై సూచనలు ఇవ్వాలి.

నీటి సంరక్షణ:

చెరువుల పునరుద్ధరణ, వర్షపు నీటి నిల్వ, భూగర్భజలాల రీఛార్జ్‌ను వేగవంతం చేయాలి.

వేడి నుంచి రక్షణ:

పట్టణాలు,గ్రామాల్లో హీట్ యాక్షన్ ప్లాన్లు రూపొందించాలి.తాగునీటి కేంద్రాలు,నీడ ప్రదేశాలు,అత్యవసర వైద్య సేవలు అందుబాటులో ఉంచాలి.

పచ్చదనం పెంచాలి:

అడవులు,పట్టణ హరిత ప్రాంతాలను కాపాడటం ద్వారా స్థానిక ఉష్ణోగ్రతలను తగ్గించే చర్యలు చేపట్టాలి.

శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటం తగ్గించాలి:

సౌర, పవన వంటి పునరుత్పాదక ఇంధనాలను పెంచుతూ గ్రీన్‌హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించాలి.

ప్రజల్లో అవగాహన:

వాతావరణ హెచ్చరికలను ప్రజలు నమ్మి పాటించేలా స్థానిక సంస్థలు, మీడియా, పాఠశాలలు కలిసి పనిచేయాలి.

ఎల్ నినో ఒక హెచ్చరిక మాత్రమే... నిర్ణయం మనదే!

ఎల్ నినో సముద్రంలో పుట్టే ఒక సహజ ప్రక్రియ. కానీ దాని ప్రభావం మన ఇళ్ల గుమ్మం వరకు చేరుతుంది. రైతు పొలంలో, మత్స్యకారుడి పడవలో, నగరంలోని తాగునీటి ట్యాంకులో, విద్యుత్ వినియోగంలో,ఆసుపత్రుల్లో...దాని ప్రభావం కనిపించవచ్చు.

ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ స్పష్టం చేస్తున్న సందేశం ఒక్కటే 

ఎల్నినోను ఆపలేకపోయినా,దాని ప్రభావానికి సిద్ధపడవచ్చు.ఒకటి నుంచి ఆరు నెలల ముందుగానే లభించే వాతావరణ అంచనాలను ఉపయోగించి ప్రభుత్వాలు, రైతులు, ఆరోగ్య వ్యవస్థలు, ప్రజలు ముందస్తు చర్యలు తీసుకోవచ్చు.

ప్రకృతి మనకు హెచ్చరిక ఇస్తోంది...ఇప్పుడు స్పందించాల్సింది మానవ సమాజమే!Metikala Srinivasarao