నాగార్జునసాగర్ రాతికట్టడం కాదు కోట్లాది ప్రజల జీవితాలకు జలధార!
నాగార్జున సాగర్
నాగార్జునసాగర్.. రాతికట్టడం కాదు.. కోట్లాది ప్రజల జీవితాలకు జలధార!
లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు.. తాగునీటికి భరోసా.. నిర్మాణంలో లక్షలాది మంది కార్మికుల చెమటచుక్కలు
నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణంలో ముక్త్యాల రాజా కీలక పాత్ర!
ఆలోచనకు బీజం వేసిన సంస్థానాధీశుడు..
ప్రభుత్వాల చుట్టూ తిరిగి ప్రాజెక్టు సాధనకు కృషి.. లక్షలాది ఎకరాలకు జలసిరులు అందించిన దూరదృష్టి
నాగార్జున సాగర్ - 21సెప్టెంబర్2026 :
భారతదేశ సాగునీటి ప్రాజెక్టుల చరిత్రలో నాగార్జునసాగర్ కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. కృష్ణా నదిపై నిర్మించిన ఈ భారీ ప్రాజెక్టు తెలుగు రాష్ట్రాల వ్యవసాయ, తాగునీటి, విద్యుత్ అవసరాలకు దశాబ్దాలుగా ఆధారంగా నిలుస్తోంది. అయితే ఈ మహత్తర ప్రాజెక్టు నిర్మాణం వెనుక ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ, ఇంజినీర్లు, వేలాది మంది కార్మికుల కృషితోపాటు జగ్గయ్యపేట ప్రాంతానికి చెందిన ముక్త్యాల సంస్థానాధీశుడు రాజా వాసిరెడ్డి రామగోపాలకృష్ణ మహేశ్వర ప్రసాద్ కృషి కూడా చరిత్రలో ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించదగినది.
ముక్త్యాల రాజా ఆలోచనతో ప్రాజెక్టుకు బీజం
రైతులు కరువు పరిస్థితులతో ఇబ్బందులు పడుతున్న రోజుల్లో కృష్ణా నదీ జలాలను వినియోగించి మెట్ట ప్రాంతాలను సస్యశ్యామలం చేయాలనే ఆలోచన ముక్త్యాల రాజా గారికి కలిగింది. నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు సాధన కోసం ఆయన రాజకీయ నాయకులు, ఇంజినీర్లు, ప్రభుత్వ పెద్దలతో సంప్రదింపులు జరిపి ప్రాజెక్టు నిర్మాణానికి మద్దతు కూడగట్టేందుకు కృషి చేశారు. వ్యక్తిగత ఆసక్తితో పాటు తన సొంత వనరులను కూడా ప్రాజెక్టు కోసం వినియోగించినట్లు చారిత్రక కథనాలు పేర్కొంటున్నాయి.
ఆయన కృషి కారణంగా నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు ఆలోచన ప్రజల్లో, ప్రభుత్వ స్థాయిలో బలంగా ముందుకు వెళ్లిందని పలువురు చరిత్రకారులు, ప్రాంతీయ కథనాలు గుర్తుచేస్తున్నాయి. అందుకే ఆయనకు 'ప్రాజెక్టుల ప్రసాద్' అనే పేరు వచ్చింది.
ముక్త్యాల రాజా సహకారం.. నెహ్రూ శంకుస్థాపన
1955 డిసెంబర్ 10న అప్పటి భారత ప్రధాని పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టుకు నందికొండ వద్ద శంకుస్థాపన చేశారు. ఈ ప్రాజెక్టు సాధన కోసం ముక్త్యాల రాజా చేసిన ప్రయత్నాలు, ప్రాజెక్టు పట్ల ఆయన చూపిన ఆసక్తి చరిత్రలో గుర్తించదగినవి. అయితే శంకుస్థాపన చేసిన నాయకుడు నెహ్రూ కాగా, ప్రాజెక్టు నిర్మాణాన్ని సాకారం చేయడంలో రాజకీయ, సాంకేతిక, ప్రజా ప్రయత్నాలు సమష్టిగా పనిచేశాయి.
ఇంజినీర్ల మేధస్సు.. కార్మికుల చెమటచుక్కలు
నాగార్జునసాగర్ నిర్మాణంలో ప్రముఖ ఇంజినీర్ డాక్టర్ కనూరి లక్ష్మణరావు సహా అనేకమంది ఇంజినీరింగ్ నిపుణులు కీలక పాత్ర పోషించారు. ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పరిమితంగా ఉన్న కాలంలో వేలాది మంది కార్మికులు రాళ్లు, సిమెంట్, ఇసుకతో భారీ ఆనకట్టను నిర్మించారు.
1961 జూన్లో ప్రచురితమైన కేంద్ర ప్రభుత్వ యోజన పత్రికలో అప్పటి ముఖ్య ఇంజినీర్ జి.ఏ. నరసింహారావు వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, ఆనకట్ట, కాలువల నిర్మాణ పనుల్లో గరిష్ఠ దశలో సుమారు 1.26 లక్షల మంది కార్మికులు పనిచేశారు. వీరిలో నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు, సాధారణ కూలీలు ఉన్నారు. వారి శ్రమ భారతదేశ ఇంజినీరింగ్ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.
భారీ ఆనకట్ట.. లక్షలాది ఎకరాలకు సాగునీరు
సుమారు 124 మీటర్ల ఎత్తు, 1.45 కిలోమీటర్ల పొడవైన రాతి కట్టడం, 26 గేట్లతో నాగార్జునసాగర్ ఆనకట్ట నిర్మితమైంది. జలాశయం స్థూల నిల్వ సామర్థ్యం సుమారు 312 టీఎంసీలు. కుడి ప్రధాన కాలువ జవహర్ కాలువగా, ఎడమ ప్రధాన కాలువ లాల్బహదూర్ శాస్త్రి కాలువగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.ఈ కాలువల ద్వారా గుంటూరు, ప్రకాశం, నల్గొండ, ఖమ్మం తదితర ప్రాంతాల్లో వ్యవసాయానికి నీరు అందుతోంది. వరి, పత్తి, మిరప వంటి పంటల సాగుకు ప్రాజెక్టు దోహదపడుతోంది. తాగునీటి సరఫరా, జలవిద్యుత్ ఉత్పత్తి, మత్స్య సంపద అభివృద్ధి, పర్యాటక రంగాలకు కూడా ఇది కీలకంగా నిలుస్తోంది.
ముక్త్యాల రాజా త్యాగం.. చరిత్రలో నిలిచిన గుర్తింపు
నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు సాధన కోసం ముక్త్యాల రాజా చేసిన ఆర్థిక సహకారం, భూముల విరాళాల గురించి పలు చారిత్రక కథనాల్లో ప్రస్తావన ఉంది. అయితే విరాళాల మొత్తం, భూముల విస్తీర్ణంపై ప్రచురితమైన వివరాల్లో వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తున్నందున వాటిని నిర్ధారిత సంఖ్యలుగా పేర్కొనడం కంటే ఆయన చేసిన సహకారాన్ని చారిత్రకంగా గుర్తించడం సముచితం.
నాగార్జునసాగర్ డ్యామ్ ప్రాంతంలో ముక్త్యాల రాజా విగ్రహం ఉండటం ఆయన సేవలకు లభించిన గుర్తింపుగా నిలుస్తోంది. 1972లో ఆయన మరణించినప్పటికీ, ఆయన ఆశయంతో ముడిపడిన సాగునీటి ప్రాజెక్టు కోట్లాది ప్రజల జీవితాల్లో కొనసాగుతోంది.
అభివృద్ధి వెనుక నిర్వాసితుల బాధలు కూడా మరువరానివే
జలాశయం నిర్మాణంతో అనేక గ్రామాలు ముంపునకు గురయ్యాయి. భూములు, ఇళ్లు కోల్పోయిన కుటుంబాలు పునరావాస సమస్యలను ఎదుర్కొన్నాయి. నాగార్జునకొండలోని బౌద్ధ చారిత్రక సంపదను కూడా ముంపు నుంచి రక్షించేందుకు పురావస్తు శాఖ ప్రత్యేక చర్యలు చేపట్టింది. అభివృద్ధితోపాటు నిర్వాసితుల సంక్షేమం, పర్యావరణ పరిరక్షణ ప్రాధాన్యతను ఈ ప్రాజెక్టు చరిత్ర గుర్తుచేస్తోంది.
జగ్గయ్యపేట ప్రాంతానికి గర్వకారణం ముక్త్యాల రాజా
నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు చరిత్రను పరిశీలించినప్పుడు జాతీయ స్థాయిలో నెహ్రూ నాయకత్వం, ఇంజినీర్ కనూరి లక్ష్మణరావు వంటి సాంకేతిక నిపుణుల సేవలు, వేలాది మంది కార్మికుల శ్రమ ఎంత ముఖ్యమో, ముక్త్యాల రాజా వంటి ప్రాంతీయ దార్శనికుల కృషి కూడా అంతే గుర్తించదగినది. జగ్గయ్యపేట సమీపంలోని ముక్త్యాల సంస్థానానికి చెందిన రాజా వాసిరెడ్డి రామగోపాలకృష్ణ మహేశ్వర ప్రసాద్ పేరు నాగార్జునసాగర్ చరిత్రతో చిరస్థాయిగా ముడిపడిపోయింది.
దీనిని కూడా చదవండి... https://studiobharat.com/student-leader-Chief-Minister-fourth-time-Nara-Chandrababu-Naidus-political-throne
ఒక వ్యక్తి ఆలోచన ప్రజా ప్రయోజనానికి మారితే తరతరాలకు ఉపయోగపడే చరిత్ర సృష్టించవచ్చని నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్టు నిరూపిస్తోంది. అందుకే ముక్త్యాల రాజా సేవలను భావితరాలకు పరిచయం చేయడం, ఆయన పాత్రను చరిత్రలో సముచితంగా గుర్తించడం నేటి సమాజం బాధ్యత.
నాగార్జునసాగర్ ఒక జలాశయం మాత్రమే కాదు..
ముక్త్యాల రాజా దూరదృష్టికి, ఇంజినీర్ల మేధస్సుకు, కార్మికుల శ్రమకు ప్రతీకగా నిలిచిన భారతదేశ నిర్మాణ చరిత్రలో ఒక మహత్తర అధ్యాయం.
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Angry
0
Sad
0
Wow
0