దసరా అంటే పండుగ మాత్రమే కాదు.. ప్రజా చైతన్యానికి విజయ సంకేతం!

దసరా అంటే పండుగ మాత్రమే కాదు.. ప్రజా చైతన్యానికి విజయ సంకేతం!

తెలుగు నేలపై శతాబ్దాలుగా కొనసాగుతున్న విజయదశమి సంప్రదాయం.. చరిత్ర, ఆధ్యాత్మికత, సంస్కృతి, సామాజిక బాధ్యతల సమ్మేళనం

చెడు మీద మంచి.. అధర్మంపై ధర్మం.. అజ్ఞానంపై జ్ఞానం.. దుర్బలతపై ధైర్యం

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దసరా ఉత్సవాల వెనుక ఉన్న చరిత్రను నేటి సామాజిక పరిస్థితులతో అనుసంధానించాల్సిన అవసరం

దసరా ప్రత్యేకం - సెప్టెంబర్ 29

దసరా.. విజయదశమి.. పేరు వినగానే పండుగ సందడి, దేవాలయాల అలంకరణ, అమ్మవారి ఉత్సవాలు, బతుకమ్మ సంబరాలు, ఆయుధపూజలు, కుటుంబ సమ్మేళనాలు గుర్తుకొస్తాయి. అయితే దసరా కేవలం పది రోజుల పండుగగా చూసి ముగించాల్సిన వేడుక కాదు. భారతీయ సంస్కృతిలో ధర్మం, సత్యం, శక్తి, విజయం అనే భావనలకు ప్రతీకగా తరతరాలుగా కొనసాగుతున్న ఒక సాంస్కృతిక సంప్రదాయం.తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ పండుగకు ప్రాంతానికో ప్రత్యేకత ఉంది. తెలంగాణలో బతుకమ్మ, అమ్మవారి ఉత్సవాలు ప్రధాన ఆకర్షణగా ఉంటే.. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విజయవాడ కనకదుర్గమ్మ దసరా ఉత్సవాలు ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందాయి. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో గ్రామదేవతల జాతరలు, ఆయుధపూజ, వాహనపూజ, కుటుంబ ఆరాధనలు కూడా దసరా సంస్కృతిలో భాగంగా ఉన్నాయి.

విజయదశమి వెనుక ఉన్న రెండు ప్రధాన సంప్రదాయ కథనాలు 

దసరా ప్రాధాన్యాన్ని వివరిస్తూ భారతీయ సంప్రదాయంలో ప్రధానంగా రెండు కథనాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి.

రావణుడిపై శ్రీరాముడి విజయం

రామాయణ సంప్రదాయం ప్రకారం శ్రీరాముడు రావణుడిపై విజయం సాధించిన రోజు విజయదశమిగా గుర్తించబడుతుంది. అందుకే అనేక ప్రాంతాల్లో రావణ దహనం నిర్వహిస్తారు.ఇక్కడ రావణుడు ఒక వ్యక్తి మాత్రమే కాదు.. అహంకారం, అధర్మం, అన్యాయం వంటి దుష్ప్రవర్తనలకు ప్రతీకగా భావించబడతాడు.

మహిషాసురుడి పై దుర్గాదేవి విజయం

మరో సంప్రదాయంలో మహిషాసురుడిపై దుర్గాదేవి సాధించిన విజయాన్ని విజయదశమితో అనుసంధానిస్తారు. ఇది శక్తి, ధైర్యం, స్త్రీశక్తి, అధర్మంపై ధర్మ విజయం అనే భావనలకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.ఈ రెండు కథనాలు ప్రధానంగా పురాణ–ఇతిహాస సంప్రదాయాలకు చెందినవని గుర్తిస్తూ, వాటి సాంస్కృతిక మరియు నైతిక సందేశాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం.

తెలంగాణలో దసరా.. బతుకమ్మతో ప్రత్యేక బంధం

తెలంగాణలో దసరా ఉత్సవాలకు ముందు జరిగే బతుకమ్మ పండుగకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ప్రకృతిలో లభించే పూలతో బతుకమ్మను పేర్చి మహిళలు సామూహికంగా పూజించడం తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్రత్యేక గుర్తింపు.బతుకమ్మలో పూలు మాత్రమే కనిపించవు.. ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న అనుబంధం కనిపిస్తుంది.చెరువులు, నీటి వనరులు, స్థానిక పూలు, మహిళల సామూహిక భాగస్వామ్యం—ఇవన్నీ తెలంగాణ పండుగ సంస్కృతిలో భాగమయ్యాయి.

దయచేసి దీనిని కూడా చదవండి ... https://studiobharat.com/places-public-municipal-park-become-garbage

నేటి ప్రశ్న ఏమిటి?

పూలను పూజిస్తున్నాం..పూలు పూసే ప్రకృతిని కాపాడుతున్నామా?

బతుకమ్మను చెరువుల్లో నిమజ్జనం చేస్తున్నాం.. అదే చెరువులను ఆక్రమణలు, కాలుష్యం నుంచి కాపాడుతున్నామా?

ఇలాంటి ప్రశ్నలకు సమాజం సమాధానం చెప్పాల్సిన సమయం వచ్చింది.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లో దుర్గమ్మ దసరా వైభవం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువైన శ్రీ కనకదుర్గమ్మ ఆలయం దసరా ఉత్సవాలకు ప్రధాన ఆధ్యాత్మిక కేంద్రాల్లో ఒకటి.దసరా సందర్భంగా అమ్మవారిని వివిధ అలంకారాల్లో దర్శించుకునేందుకు పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు తరలివస్తారు. కృష్ణానది తీరంలోని ఇంద్రకీలాద్రి దసరా వేడుకలకు ప్రత్యేక ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని కల్పిస్తుంది.అదే సమయంలో రాష్ట్రంలోని అనేక పట్టణాలు, గ్రామాల్లో స్థానిక దేవాలయాలు, గ్రామదేవతల ఆలయాలు, శక్తి ఆరాధనకు సంబంధించిన ఉత్సవాలు నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా ఉంది.

రాజుల విజయోత్సవం నుంచి ప్రజల పండుగగా..

విజయదశమికి దక్షిణ భారత చరిత్రలో రాజసంబంధమైన ప్రాధాన్యం కూడా ఉంది. వివిధ రాజ్యాల కాలంలో యుద్ధాలకు సంబంధించిన సన్నాహాలు, ఆయుధపూజ, రాజ్య వైభవ ప్రదర్శనలు వంటి అంశాలతో విజయదశమికి అనుబంధం ఏర్పడింది.కాలక్రమంలో రాజ్యాలు, పాలనా వ్యవస్థలు మారిపోయాయి.కానీ పండుగ ప్రజల మధ్య కొనసాగింది.రాజుల కాలంలో ఉన్న విజయ భావన క్రమంగా సామూహిక, ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక రూపాలను సంతరించుకుంది.అందుకే నేటి దసరా ఒకే వర్గానికి చెందిన పండుగ కాకుండా ప్రజల సామూహిక సాంస్కృతిక వేడుకగా కనిపిస్తోంది.

నేటి సమాజంలో రావణుడు ఎవరు?

దసరా సందర్భంగా ప్రతి ఒక్కరూ ఆలోచించాల్సిన ప్రశ్న.

అవినీతి — ఒక సామాజిక దుష్ప్రవృత్తి

మహిళలపై హింస — మరో సామాజిక సవాలు

మత్తు పదార్థాలు — యువత భవిష్యత్తుకు ప్రమాదం

సైబర్ మోసాలు — ఆధునిక కాలపు కొత్త ముప్పు

ఆన్‌ లైన్ బెట్టింగ్ — కుటుంబ ఆర్థిక స్థితిపై ప్రభావం చూపే సమస్య

పర్యావరణ కాలుష్యం — భవిష్యత్ తరాలకు ముప్పు

విద్వేషం — సామాజిక ఐక్యతకు సవాలు

అజ్ఞానం — అభివృద్ధికి అడ్డంకి

అందుకే రావణుడి బొమ్మను కాల్చడం ఒక్కటే విజయదశమి సందేశం కాకూడదు. మన సమాజంలోని దుష్ప్రవృత్తులను గుర్తించి వాటిపై అవగాహన పెంచుకోవడం కూడా విజయదశమి స్ఫూర్తిగా మారాలి.

పండుగలో భక్తితో పాటు బాధ్యత కూడా అవసరం

పండుగలు ప్రజలకు ఆనందాన్ని ఇవ్వాలి. కానీ పండుగ నిర్వహణలో ప్రజా భద్రత కూడా అంతే ముఖ్యమైనది.అధిక శబ్దంతో ఇతరులకు ఇబ్బంది కలగకుండా చూడాలి.పిల్లలు, వృద్ధుల భద్రతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.ట్రాఫిక్ నిబంధనలు పాటించాలి.మద్యం సేవించి వాహనాలు నడపకూడదు.ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించాలి.చెరువులు, కాలువలు, నదులను కాలుష్యానికి గురిచేయకూడదు.ఉత్సవాల అనంతరం పరిసరాలను శుభ్రంగా ఉంచాలి.అనుమతి లేని ప్రమాదకర కార్యక్రమాలకు దూరంగా ఉండాలి.“మన పండుగ.. మన బాధ్యత” అనే నినాదం ప్రతి ఉత్సవానికి మార్గదర్శకంగా మారాలి.

యువతకు విజయదశమి ప్రత్యేక సందేశం

నేటి యువతకు దసరా కొత్త అర్థాన్ని ఇవ్వాలి.మొబైల్ చేతిలో ఉంది.. మోసం కూడా అదే ప్రపంచంలో ఉంది.ఇంటర్నెట్ జ్ఞానాన్ని ఇస్తోంది.. తప్పుడు సమాచారాన్ని కూడా వ్యాప్తి చేస్తోంది.సాంకేతికత అవకాశాలు ఇస్తోంది.. దుర్వినియోగం ప్రమాదాలను కూడా తెస్తోంది.

అందుకే యువత

సైబర్ మోసాలపై అప్రమత్తంగా ఉండాలి.ఆన్‌లైన్ బెట్టింగ్‌కు దూరంగా ఉండాలి.మత్తు పదార్థాలను నిరాకరించాలి.విద్య, నైపుణ్యాల వైపు దృష్టి పెట్టాలి.తప్పుడు సమాచారాన్ని నమ్మే ముందు నిజానిజాలు పరిశీలించాలి.అదే ఆధునిక విజయదశమి స్ఫూర్తి.

మహిళా శక్తికి ప్రతీకగా దసరా

దుర్గాదేవి ఆరాధనతో దసరాకు ఉన్న అనుబంధం భారతీయ సమాజంలో స్త్రీశక్తికి ప్రతీకగా కూడా నిలిచింది.అయితే దేవతను శక్తిగా పూజించే సమాజం తన ఇళ్లలోని మహిళలకు సమాన గౌరవం, భద్రత, అవకాశాలు కల్పిస్తున్నదా? అన్నది కూడా ఆలోచించాల్సిన అంశం.దేవిని పూజించడం మాత్రమే కాదు.. మహిళను గౌరవించడం కూడా దసరా సందేశంగా మారాలి.

దసరా.. పాత సంప్రదాయానికి కొత్త అర్థం

కాలం మారింది. పండుగ నిర్వహణ పద్ధతులు మారాయి. సాంకేతికత వచ్చింది. ఉత్సవాలు మరింత వైభవంగా మారాయి.కానీ పండుగ అసలు విలువ మాత్రం మారకూడదు.

భక్తి ఉండాలి — మూఢనమ్మకం కాకూడదు.

సంప్రదాయం ఉండాలి — వివక్ష ఉండకూడదు.

వేడుక ఉండాలి — పర్యావరణ నష్టం ఉండకూడదు.

భక్తి ఉండాలి — ఇతరులపై ద్వేషం ఉండకూడదు.

సంతోషం ఉండాలి — ప్రజా భద్రతను మరవకూడదు.

దసరా ఒక తేదీ కాదు.. ఒక ఆలోచన.

విజయదశమి ఒక పండుగ కాదు.. ఒక విలువ.రావణ దహనం ఒక కార్యక్రమం కాదు.. ఒక సందేశం.చరిత్రలో ధర్మం–అధర్మం మధ్య పోరాటానికి ప్రతీకగా నిలిచిన విజయదశమి, నేడు అవినీతి, హింస, మత్తు, మోసం, అజ్ఞానం, కాలుష్యం, సామాజిక విద్వేషం వంటి సమస్యలపై ప్రజా చైతన్యానికి వేదికగా మారాలి.

“మనలోని చెడును గుర్తిద్దాం..

సమాజంలోని సమస్యలను ప్రశ్నిద్దాం..ప్రకృతిని కాపాడుదాం..మహిళలను గౌరవిద్దాం..యువతను రక్షిద్దాం..ప్రజా ఐక్యతను పెంచుదాం..అప్పుడే విజయదశమి నిజమైన విజయానికి ప్రతీక అవుతుంది.”

దసరా.. పండుగ కాదు, ఒక ప్రజా చైతన్య సందేశం!

చరిత్ర చెప్పిన విజయం.. నేటి సమాజానికి ఏం చెబుతోంది?రావణ దహనం నుంచి సామాజిక దుష్ప్రవృత్తుల నిర్మూలన వరకు..బతుకమ్మ నుంచి ప్రకృతి పరిరక్షణ వరకు..దుర్గమ్మ ఆరాధన నుంచి మహిళా గౌరవం వరకు..తెలుగు నేలపై విజయదశమి స్ఫూర్తికి కొత్త నిర్వచనం!✍️మెటికల శ్రీనివాసరావు...